Czy psychoterapia jest dla mnie
Nie ma testu, który to rozstrzygnie. Nie ma progu, listy objawów ani kwestionariusza, po którym wypadnie wynik i wreszcie będzie wiadomo, czy człowiek ma prawo zadzwonić.
Jest za to kilka wyobrażeń, które najczęściej stają na drodze, i kilka pytań, które naprawdę pomagają. Zacznę od wyobrażeń, bo to zwykle one decydują, a rzadko kiedy są wypowiadane na głos.
Cztery wyobrażenia, które przeszkadzają najbardziej
„To dla ludzi, którzy sobie nie radzą.” W badaniu Instytutu Psychologii PAN tylko osiem procent badanych kiedykolwiek skorzystało z pomocy psychologicznej, a przekonanie, że trzeba radzić sobie samemu, zniechęcało prawie połowę. Ta liczba mówi więcej o barierze niż o potrzebie, bo trudno uwierzyć, że dziewięćdziesiąt dwa procent ludzi po prostu nie miało powodu.
„Będę musiał/a rozgrzebywać przeszłość.” Głębokość pracy jest przedmiotem umowy, a nie warunkiem wejścia. Można pracować nad tym, co dzieje się teraz, na tym poziomie zostać i uznać to za wystarczające.
„To trwa latami.” Bywa różnie i zależy od celu, a cel ustala się wspólnie na początku i można go po drodze zmienić.
„Terapeuta powie mi, co mam robić.” Nie powie i to bywa rozczarowaniem. Badania nad skutecznością pokazują, że zmiana zachodzi przez relację, przez odzyskiwanie poczucia wpływu i przez zrozumienie własnych wzorców. Nie przez rady, których zresztą większość z nas i tak sobie już kiedyś udzieliła lub je otrzymała od „życzliwych” osób z bliższego lub dalszego otoczenia.
Skąd te wyobrażenia się biorą
Częściowo z filmów, w których terapeuta siedzi za notesem i milczy znacząco przez półtorej godziny. Częściowo z opowieści znajomych, którzy byli u kogoś kiedyś i nie wyszło, przy czym rzadko dopytujemy, co dokładnie nie wyszło.
A częściowo, i to martwi mnie najbardziej, z branży rozwoju osobistego, która przyzwyczaiła ludzi do obietnicy prostego przepisu. Do tego, że wystarczy garść złotych rad, siedem kroków, jeden webinar i jedno postanowienie, a życie się poukłada. Kiedy się nie układa, człowiek najczęściej nie dochodzi do wniosku, że to ten prosty przepis był obietnicą na wyrost. Dochodzi do wniosku, że to on jest wadliwy, bo przecież innym się udało (a często guru pop-psychologii chwalą się przecież tymi cudownymi efektami swojej pracy).
Nie udało się. Po prostu nikt o tym nie napisał posta. Bo wstyd. Bo to moja wina. Bo mi to się nigdy nie uda.
Cztery pytania, które mają sens
Jeśli masz wątpliwości, czy psychoterapia jest dobrym wyborem w Twojej sytuacji, odpowiedz sobie na te pytania:
- Czy coś się u mnie powtarza mimo najlepszych chęci zmiany?
- Czy sposoby, którymi dotąd sobie radziłam/radziłem, jeszcze działają?
- Czy mam komu powiedzieć, jak jest naprawdę?
- Czy zdarza mi się myśleć „już nie chcę” zamiast „nie dam rady”?
Nie trzeba odpowiedzieć twierdząco na wszystkie i nie ma tu progu zaliczenia. Wystarczy, że przy którymś zatrzymasz się na dłużej niż na sekundę, i że przez chwilę masz ochotę je ominąć. To dość wyraźny sygnał, ze coś się w tym obszarze dzieje, że jest niewygodnie.
Kiedy terapia nie jest pierwszym krokiem
Jeżeli sytuacja jest nagła i zagraża życiu, potrzebna jest pomoc doraźna, nie rozłożony w czasie proces. Numery całodobowe są na dole tej strony i warto z nich skorzystać od razu, bez czekania na wolny termin u kogokolwiek. Nawet u najlepszego specjalisty.
Jeżeli chcesz najpierw zrozumieć mechanizm i sprawdzić, jak to jest mówić o sobie przy innych ludziach, sensowniejszym pierwszym krokiem bywa warsztat. Wielu osobom łatwiej zacząć od ogólnego poznania tematu niż od zagłębiania się we własne doświadczenia.
Co możesz zrobić dzisiaj
Umówić jedną rozmowę. Nie zobowiązuje do procesu, nie kończy się skierowaniem, nie wpisuje Cię na żadną listę i nie zostawia śladu w żadnym systemie.
Służy sprawdzeniu dwóch rzeczy naraz: czy ta forma pomocy jest dla Ciebie odpowiednia i czy z tą konkretną osobą da się rozmawiać. Drugie jest równie ważne jak pierwsze.
A jeżeli po tej rozmowie uznasz, że to jednak nie teraz, to też jest odpowiedź i nie musisz się z niej nikomu tłumaczyć. Będziesz przynajmniej wiedzieć, gdzie wrócić, kiedy przyjdzie ten właściwy moment.
Bo to jest Twoja decyzja i tylko Twoja. Ja mogę Ci w tej drodze towarzyszyć, ale przejść ją musisz osobiście.
Jeśli szukasz formy lżejszej niż terapia, zobacz warsztat Elastyczność psychiczna i radzenie sobie ze stresem.
Najczęstsze pytania
Nie. W badaniu Instytutu Psychologii PAN z pomocy psychologicznej skorzystało kiedykolwiek osiem procent badanych, a przekonanie o konieczności radzenia sobie samemu zniechęcało prawie połowę. Ta liczba mówi więcej o barierze niż o potrzebie.
Nie. Badania nad skutecznością pokazują, że zmiana zachodzi przez relację, odzyskiwanie poczucia wpływu i zrozumienie własnych wzorców. Rady nie należą do narzędzi tej pracy.
Gdy sytuacja jest nagła i zagraża życiu — wtedy potrzebna jest pomoc doraźna, a numery całodobowe warto wykorzystać bez czekania na termin. Gdy chcesz najpierw zrozumieć mechanizm, sensowniejszym pierwszym krokiem bywa warsztat.
Źródła
- Adamczyk, D., Furman, A., Marchlewska, M., Rogoza, M., Molenda, Z.,Bagrowska, P., Gawęda, Ł., Pochwatko, G., Grzeszczuk, M. (2025). Korzystanie z pomocy psychologicznej. Co zachęca, a co powstrzymuje? Raport z badania ilościowo – jakościowego. Instytut Psychologii Polskiej Akademii Nauk.
- Vos J., van Rijn B. (2022). Journal of Humanistic Psychology — predyktory zmiany.
Magister pedagogiki resocjalizacyjnej, absolwentka Centrum Analizy Transakcyjnej - CAT, członkini PTAT i EATA. Pracuję terapeutycznie w nurcie Analizy Transakcyjnej, pod regularną superwizją.