Jak wygląda pierwsza rozmowa
Najczęstsza obawa przed pierwszym spotkaniem nie dotyczy tego, co powiem. Dotyczy tego, czego nie wiem.
Ile to trwa? Czy będzie kanapa, na której trzeba się położyć? Czy ktoś będzie notował? Czy trzeba od razu opowiedzieć wszystko po kolei, czy można zacząć od środka, od tego jednego zdania, które chodzi za mną od tygodnia? Co, jeśli rozpłaczę się przy pierwszym zdaniu? A co, jeśli nie rozpłaczę się wcale i wyjdzie na to, że przesadzam i marnuję komuś czas?
Nieznane bywa gorsze od trudnego, więc opiszę to spotkanie tak dokładnie, jak potrafię.
Pięćdziesiąt minut
Tyle trwa. Siadamy naprzeciwko siebie, zwykły fotel i sofa, w zwykłym pokoju, w którym stoi kilka roślin i wisi zegar, na który możesz spojrzeć, kiedy tylko zechcesz.
Opowiadasz o tym, z czym przychodzisz, tyle, ile chcesz. Nie ma kolejności, której trzeba się trzymać, i nie ma opowieści, którą trzeba mieć przygotowaną. Jeżeli utkniesz, zapytam. Jeżeli na jakiś temat nie chcesz rozmawiać, to również jest w porządku i nie będę drążyć ani wracać do tego tylnymi drzwiami.
Pytam o kilka rzeczy: co się dzieje, od kiedy, co już próbowałaś/próbowałeś zrobić, co pomagało choć trochę, a co nie pomogło wcale. I o to, czego oczekujesz, bo to bywa najtrudniejsze pytanie całego spotkania i bardzo często zapada po nim cisza.
Na koniec mówię wprost, czy uważam, że mogę pomóc, i w jakiej formie. Czasem tą formą okazuje się coś innego niż terapia u mnie, i wtedy też to mówię oraz podpowiadam, gdzie szukać pomocy.
Czego na tym spotkaniu nie ma
Nie ma testów ani kwestionariuszy. Nie ma diagnozy stawianej na pierwszym spotkaniu, bo po pięćdziesięciu minutach nie da się jej postawić. Nie ma obowiązku umówienia się na kolejne. Nie ma też oceniania tego, jak sobie radzisz, ani rankingu, w którym Twoja sprawa zajmuje jakieś miejsce.
Na co się umawiamy
Analiza Transakcyjna jest metodą kontraktową i to jest jedna z rzeczy, które mnie w niej przekonały najbardziej. Cel pracy ustalamy wspólnie – najczęściej nie prędzej niż po kilku spotkaniach, bo wtedy łatwiej go sprecyzować. Mówimy o nim na głos, bo Berne definiował kontrakt jako jawne, obustronne zobowiązanie do jasno określonego sposobu działania.
W praktyce oznacza to, że wiesz, po co przychodzisz, i wiesz, po czym poznasz, że coś się zmienia. Cel można później zweryfikować, bo w trakcie pracy zwykle okazuje się, że pod pierwszą sprawą leży druga. Ale nie zdarza się, żeby przez rok chodzić na spotkania i nie wiedzieć, w jakiej właściwie intencji.
Poufność
Wszystko, co dzieje się w gabinecie, jest objęte tajemnicą zawodową. Wyjątki określają przepisy i omawiamy je na początku, zanim cokolwiek powiesz, bo uważam, że tak jest uczciwiej niż mówić o tym dopiero wtedy, gdy stanie się to potrzebne.
Swoją pracę poddaję regularnej superwizji, czyli omawiam ją z bardziej doświadczoną osobą. Bez nazwisk i bez szczegółów, po których dałoby się kogokolwiek rozpoznać. To standard w tym zawodzie i zabezpieczenie przede wszystkim dla Ciebie.
Jeżeli poczujesz, że to nie ta osoba
To jest ważne i wolę powiedzieć to od razu, na piśmie, zanim usiądziemy naprzeciwko siebie.
Relacja terapeutyczna jest narzędziem tej pracy, a nie jej tłem. Badania nad skutecznością pokazują ją jako jeden z czynników, które realnie przyczyniają się do poprawy, więc nie jest to kwestia sympatii ani dobrego pierwszego wrażenia.
Jeżeli po pierwszym albo drugim spotkaniu czujesz, że nie da się jej zbudować, to jest informacja, a nie porażka — ani Twoja, ani moja. Powiedz to. Pomogę znaleźć kogoś innego i nie będzie w tym niczego niezręcznego.
A jeżeli po tej rozmowie uznasz, że to nie teraz
To też jest odpowiedź i to całkiem dobra. Jedna rozmowa nie zobowiązuje do procesu, nie zapisuje Cię na listę i nie zostawia śladu w żadnym systemie.
Czasem człowiek przychodzi, sprawdza, jak to w ogóle jest, i wraca po roku. Wtedy przynajmniej wie, dokąd wraca. Często też lepiej rozumie, po co.
Najczęstsze pytania
Około pięćdziesięciu minut. Opowiadasz o tym, z czym przychodzisz, tyle, ile chcesz, a na koniec wspólnie ustalamy, czy i w jakiej formie mogę pomóc.
Nie. Nie ma testów ani kwestionariuszy i nie ma diagnozy stawianej na pierwszym spotkaniu. Nie ma też obowiązku umówienia się na kolejne.
Relacja terapeutyczna jest narzędziem pracy, więc jeżeli po pierwszym albo drugim spotkaniu czujesz, że nie da się jej zbudować, to jest informacja, a nie porażka. Warto to powiedzieć wprost — pomogę znaleźć kogoś innego.
Źródła
- Berne E. (1966). Principles of Group Treatment — definicja kontraktu.
- Vos J., van Rijn B. (2022). Journal of Humanistic Psychology — relacja terapeutyczna jako predyktor poprawy.
Magister pedagogiki resocjalizacyjnej, absolwentka Centrum Analizy Transakcyjnej - CAT, członkini PTAT i EATA. Pracuję terapeutycznie w nurcie Analizy Transakcyjnej, pod regularną superwizją.